Ik sta elke dag op voordat het licht wordt. Ik ga meestal met de bus naar mijn werk. Er zijn lang niet genoeg bussen. Overeind proberen te blijven in de bus is een verschrikkelijke ervaring. Bijna elke dag ben ik te laat op mijn werk, omdat ik eerst mijn dochter naar school moet brengen en deze vaak pas laat open gaat. Hierover heb ik steeds weer ruzie met de supervisor.

De omstandigheden in de fabriek zijn verschrikkelijk. Er zijn maar 15 wc’s voor 8000 of 9000 arbeiders, en ze zijn misselijkmakend. Soms is er watertekort, en dan zijn de wc’s helemaal walgelijk. Er is een pauze van een uur. Mijn pauze betekent slapen. Ik werk de hele dag, vaak zelfs tot tien uur ’s avonds. Dan kom ik om 11 uur thuis. Mijn dochter wacht vol smart op me. Ik maak het eten klaar en ga rond half een ’s nachts naar bed. Vaak werken we ook op vrijdag (vrijdag is normaal gesproken een vrije dag in Bangladesh, red.). Soms maak ik wel 152 overuren in één maand. Ik weet nooit zeker of ik mijn overuren betaald krijg. De supervisors zoeken naar redenen om me niet te betalen.

Als er belangrijke inkopers op bezoek komen, neemt het management allemaal nep- veiligheidsmaatregelen. Op de snij-afdeling dragen arbeiders dan handschoenen, terwijl ze dat normaal gesproken niet doen. De inkopers denken dat we na 19.00 uur niet meer werken. Wij vertellen leugens. Soms denken we dat we de inkoper de waarheid moeten vertellen. Het management zegt dat als je de inkopers de waarheid vertelt, de fabriek gesloten zal worden en alle arbeiders hun baan zullen verliezen.

De supervisor gaf me laatst een uitbrander. Een paar broeken moesten aangepast worden. Maar het was mijn schuld helemaal niet. De supervisor zei: “Ik schop je eruit. Ik sla je in elkaar.” Eigenlijk hoor je je niet te verzetten tegen de supervisor, maar ik doe dat wel. Als ik er niks van zeg, heb ik letterlijk het gevoel dat ik gif inslik. Er is inmiddels een nieuwe supervisor: een vrouw. Zij is ook verschrikkelijk. Ze gedraagt zich alsof ze de enige is in de hele fabriek. Sinds februari dit jaar ben ik op zoek naar ander werk. Ik moest toen op één dag 1015 broeken afmaken. Ik moest zelfs tijdens de lunch werken. Soms krijg ik niet eens tijd om naar de wc te gaan. Veel van mijn vrienden hebben ontslag genomen.

Als een ontwerp ingewikkeld is, zet het fabrieksmanagement meer machines in. Hoe ingewikkeld het ontwerp ook is, ik werk op één machine. De arbeidsintensiteit in de fabriek hangt ervan of het ontwerp complex of simpel is. Waarom mensen ervoor kiezen broeken en shirts te dragen die zo’n ingewikkeld patroon hebben, is me een raadsel.

Doordat ze geld inhouden omdat ik ’s ochtends vaak te laat bij de fabriek kom en de supervisor de overuren niet eerlijk telt, krijg ik elke maand minder loon dan ik zou moeten krijgen. Ik heb minimaal 6500 taka (ongeveer 65 euro, red.) nodig voor een eenvoudig leven. Dat krijg ik nooit. Bijna elke maand leen ik geld van anderen. Het is een vicieuze cirkel. Mijn vijfjarig dochtertje wil graag speelgoed en andere leuke dingen hebben. Maar ik kan dat allemaal gewoon niet betalen… We kunnen het ons niet voorstellen elke maand vis, vlees of kip te kunnen kopen. We eten spinazie, en wat groentes. Soms eet ik twee of drie dagen geen echte maaltijd.

Ik kan de bescheiden dromen van mijn kind, zoals haar meenemen naar de speeltuin, niet vervullen. Het maakt me altijd verdrietig. Ik offer mijn leven voor mijn dochter. Of mijn leven succesvol is, hangt af van haar succes op school, om mijn droom van haar een dokter te maken te vervullen. Mijn droom is om naar het buitenland te gaan om meer geld te verdienen. Ik wil daarheen als kledingarbeider. Nu investeer ik in mijn kind, om haar een opleiding te geven en aan haar toekomst te werken. Dat is mijn doel. Ik zal nooit toestaan dat mijn dochter in een kledingfabriek gaat werken. Mijn dochter mag niet worden zoals ik.

Ik had in september eindelijk een mobieltje. Ik had altijd gedroomd van een mobiel en hij is ook handig voor het maken van foto’s voor mijn Sweatsoap, maar hij is afgepakt door mijn supervisor, die zei dat het verboden is een mobieltje bij je te hebben op het fabrieksterrein. Ze zeiden dat ze hem over drie maanden zouden teruggeven. (Eind december heeft Rumana haar mobieltje inderdaad teruggekregen, waar ze erg blij om was, red.)

In oktober was het Suikerfeest. Ik voelde me ontspannen. Ik keek naar films en tv-shows. Mijn buurman, een lieve, oude man, laat me vanuit mijn eigen kamer naar zijn tv kijken. Hoewel ik niet in een feeststemming was, heb ik een feestmaaltijd gekookt voor mijn dochter en mij. Ik heb een jurk gemaakt voor mijn dochter met de stof die haar school ons heeft geschonken. We maken jurken voor anderen. Onze kinderen hebben zelfs tijdens de feestdagen geen jurk om aan te trekken. Als ik er over nadenk, voel ik me erg slecht. De feestdagen brengen normaal gesproken geen plezier, maar ellende. Het fabrieksmanagement is alleen tevreden als al het werk dat verloren gaat tijdens de feestdagen gecompenseerd wordt in de dagen voorafgaand aan de feestdagen. Daarom moeten we altijd extreem veel werken voordat de feestdagen beginnen.

Dat feest werd in december weer gevolgd door Korbani, het Offerfeest. De kleren die we dragen zijn zo goedkoop. Voordat het festival begint, maken we jurken voor onszelf. Dit zijn echt hele gewone jurken. Op de feestdag zelf zijn we de hele dag thuisgebleven. Mijn dochter wil het bloedvergieten op straat van het slachten van de offerdieren niet zien. Ze heeft nog nooit een echt feestelijk Offerfeest meegemaakt.
We zijn arbeiders. We hebben waardigheid. Veel werkeloze arbeiders in veel delen van het land gaan dood van de honger, zelfs tijdens deze feestdagen. We willen niet bedelen. Ik ga nooit in de rij staan om vlees te krijgen. Als er veel vlees is, eten we maar een beetje. Een paar buren brachten ons een portie. Ik heb het klaargemaakt voor mijn dochter.

Wanneer ik een getrouwde vrouw zie met een man die echt van haar houdt, voel ik me erg verdrietig. Mijn man liet me in de steek. Nu ben ik al een tijd alleen. Ik voel me ontworteld. Mijn moeder en mijn vader zijn dood. Ik denk ook de hele tijd aan een partner. Ik ben gewoon bang om een relatie met een man te hebben. Maar mijn eenzaamheid doet pijn en geeft me een vreemd gevoel over mijn toekomst. Hoe kan ik doorgaan met mijn eenzame leven? Ik denk dat ik aan de oude kant ben om te trouwen. Wanneer ik naar bed ga, rollen de tranen over mijn wangen. Mijn dochter kreeg niet de aanraking en zorg van haar vader. We delen hetzelfde lot. Als ik doodga, wie zal er dan voor mijn dochter zorgen?

Laatst had ik een date met een man die oneerlijk bleek. Daarna werd ik uit mijn huis gezet, alleen omdat die man binnen was geweest. Gelukkig vond ik een nieuw huis. Maar mijn huurkosten werden 300 taka hoger. Later moest ik weer verhuizen. De huur van mijn kamer werd verhoogd naar 1600 taka (ongeveer 16 euro, red.), 100 taka meer dan eerst. Dus verkaste ik naar de aangrenzende kamer in hetzelfde gebouw, een beetje kleiner dan die waar ik eerst woonde.

Ik krijg bijna nooit een kaart of brief. In heel mijn leven heb ik maar één keer wat gekregen. Maar in januari was ik heel erg blij toen ik allemaal prachtige briefkaarten kreeg (van Nederlanders die haar Sweatsoap volgen, red.). Doe iedereen alsjeblieft de groeten van mij!

Ik wil nu, aan het einde van mijn soap, tegen jullie, mijn vrienden, zeggen dat we langer werken, maar minder betaald krijgen. Als mijn lezers zich hiervoor een beetje inzetten, wordt de buitensporige werkdruk misschien verlaagd. Ik zou ze willen vragen iets te doen voor de Bengaalse kledingarbeiders. Ik denk dat we veel gepraat hebben, nu is het tijd geworden dat we iets doen.
Iedereen bedankt!  Ik wil nu stoppen met mijn verhaal. Jullie luisteren naar ons. Luister alsjeblieft naar de verhalen van andere arbeiders. Help ons een einde aan deze situatie te maken. Ik wil iedereen bedanken die mijn verhalen gelezen heeft. Help de arbeiders een beter leven te krijgen.

Iedereen bedankt!  Ik wil nu stoppen met mijn verhaal. Jullie luisteren naar ons. Luister alsjeblieft naar de verhalen van andere arbeiders. Help ons een einde aan deze situatie te maken. Ik wil iedereen bedanken die mijn verhalen gelezen heeft. Help de arbeiders een beter leven te krijgen.

Van de Schone Kleren Campagne:
Dit was na zes maanden de laatste blogpost van Rumana vanuit Bangladesh. Ook namens de Schone Kleren Campagne veel dank dat jullie haar verhaal wilden volgen. We zullen in de toekomst zeker in contact met haar blijven. Wil je weten hoe het met haar gaat, en de arbeiders helpen een beter leven te krijgen? Geef je dan op voor onze e-maillijst, en je krijgt een paar keer per jaar bericht over onze activiteiten en wat jij kan doen voor schone kleren. Alvast veel dank! Binnenkort vind je op deze website een samenvatting van wat Rumana de afgelopen zes maanden heeft meegemaakt, en ook de afzonderlijke posts zullen beschikbaar blijven. Groet, Marieke – Team Schone Kleren Campagne

Ik heb mijn collega-arbeiders over dit project verteld. Ze waardeerden ons. Veel arbeiders wilden ook hun verhaal vertellen.

Van de Schone Kleren Campagne:
Rumana heeft eind december na ongeveer drie maanden haar mobieltje terug gekregen. Dit is het standaardbeleid dat het fabrieksmanagement hanteert: iedere arbeider die binnen de fabriek “betrapt” wordt op het bezit van een mobiele telefoon, krijgt hem na drie á vier maanden terug. Rumana is erg blij dat ze hem weer terug heeft. Ze vindt het spannend dat ze hem weer kan gebruiken – aangezien het haar eerste mobieltje is dat ze ooit heeft gehad. (Haar net nieuwe mobieltje werd op 22 september afgepakt: lees het hier).
Mocht je naar aanleiding van dit bericht en Rumana’s verhaal iets willen doen voor haar en haar miljoenen collega’s in de kledingindustrie, kijk dan hier.

De supervisor is nu een vrouw. Zij is ook verschrikkelijk. Ze gedraagt zich alsof ze de enige is in de hele fabriek. Steeds meer arbeiders worden ziek. Ze worden elke dag gedwongen tot 10 uur ’s avonds te werken. Afgelopen maand heb ik ook meer dan 10 dagen tot 10 uur ’s avonds gewerkt. Ik kom om 11 uur ’s avonds thuis. Dan maak ik het eten klaar en ga rond half een ’s nachts naar bed. Mijn dochter wacht vol smart op me.

Sinds gisteren ben ik op zoek naar ander werk. Ik moest 1015 broeken afmaken. Ik moest zelfs tijdens de lunch werken. Mijn dochter was erg ziek. Ik huilde om mijn dochter. Ze had last van haar keel, koorts en oorpijn. Haar toestand bleef zo’n 10, 12 dagen slecht. Zieke arbeiders krijgen geen verlof. Dit is redelijk normaal in de fabriek.

Als een ontwerp ingewikkeld is, zet het fabrieksmanagement meer machines in. Hoe ingewikkeld het ontwerp ook is, ik werk op één machine. De arbeidsintensiteit in de fabriek hangt ervan of het ontwerp complex of simpel is. Waarom mensen ervoor kiezen broeken en shirts te dragen die zo’n ingewikkeld patroon hebben, is me een raadsel.

Ik denk ook de hele tijd aan een partner. Ik ben gewoon bang om een relatie met een man te hebben. Maar mijn eenzaamheid doet pijn en geeft me een vreemd gevoel over mijn toekomst. Hoe kan ik doorgaan met mijn eenzame leven? Ik denk dat ik aan de oude kant ben om te trouwen. Wanneer ik naar bed ga, rollen de tranen over mijn wangen. Mijn dochter kreeg niet de aanraking en zorg van haar vader. We delen hetzelfde lot. Als ik doodga, wie zal er dan voor mijn dochter zorgen?

Ik denk aan mijn dochter. Ik denk aan mijn dood. Ik heb veel gedroomd deze maand. De droom was als volgt: ik heb een gouden ketting gemaakt. In mijn fabriek vraagt iedereen hoeveel hij gekost heeft. In een andere droom die ik vele, vele dagen geleden had, sta ik op het punt naar het buitenland te gaan (Rumana’s grootste droom is in het buitenland geld te verdienen voor haar dochter, red.). Maar ik stap weer uit het vliegtuig.

Mijn dochter zegt: “Ik vind het niet leuk om naar Madrassa (religieuze school) te gaan.” Maar ze moet naar school. Hoe kan ik haar kosten betalen?

Ik moest weer verhuizen, naar de kamer hiernaast. De huur van mijn kamer werd verhoogd naar 1600 taka (ongeveer 16 euro, red.), 100 taka meer dan eerst. Dus verkaste ik naar de aangrenzende kamer in hetzelfde gebouw, een beetje kleiner dan die waar ik eerst woonde.

Tijdens het Offerfeest ben ik thuisgebleven. Ik had geen zin om op stap te gaan. Mijn dochter ging met andere meisjes naar Fort Lalbagh; ik heb de hele tijd thuis doorgebracht. Ik heb geen vlees klaargemaakt. Ik had geen vlees gekocht. Ik at wat restjes hilsha (vis).

————————–
Van de Schone Kleren Campagne:
Sinds we Rumana begin september 2009 zijn gaan volgen is dit de tweede keer dat ze moet verhuizen. Over de vorige keer lees je hier.

In december kreeg ik 5.500 taka (ongeveer 55 euro, red.), inclusief 130 overuren. Ze hebben 10 uur van mijn overuren afgetrokken vanwege de extra dagen verlof die het management ons gegeven had. Het was onvermijdelijk dat ze de fabriek zes dagen moesten sluiten. De arbeiders moesten ervoor opdraaien en de prijs betalen. Zo gaat het altijd.

Veel van mijn vrienden hebben ontslag genomen. Een andere vriendin is teruggegaan naar haar dorp. Ze zal niet terugkomen.

Beste Robin,

Niet alleen mijn leven, maar het leven van iedereen moet beter worden. Niet alleen dat van mij… Ik wil dat de situatie van iedereen in mijn land verbetert!

Dankjewel,
Rumana
——————————
Beste Nell,

Erg bedankt dat je aan ons denkt en je voor ons inzet. Ik hoop dat de tijd er komt dat we een beter leven hebben. We willen alleen maar dat arbeiders hun rechten krijgen.

Rumana
——————————
Beste Susan,

Je doet een hoop voor de arbeiders van Bangladesh. Ik hoop het succes van onze strijd te kunnen zien door al jouw inspanningen. Succes door jou en onze gezamenlijke strijd!

Rumana
—————————–
Beste Roel Dalhuisen,

Wij zijn ook aan het wachten. Als succes komt: mooi, goed voor iedereen. Verbetering van de huidige situatie is dringend.

Bedankt,
Rumana
——————————
Beste Moiella,

Als God het wil!! We zijn daarvan in afwachting. Ik ben het helemaal met je eens.

Rumana
——————————-
Beste Marc Stumpel,

Je hebt het geweldig gedaan. Bedankt van mij.

Rumana

Van de Schone Kleren Campagne:
Heel veel dank dat jullie Rumana zulke geweldige post hebben gestuurd. Ze heeft alles gekregen (ze bekijkt ze op de foto hiernaast) en was er enorm blij mee. Iedereen een goed goed 2010 gewenst! Rumana heeft op een paar kaarten gereageerd: zie onder. Later volgt er meer! (en meer foto’s van Rumana die jullie kaarten leest staan hier)

Beste Paul,

Bedankt voor je brief. Ik heb jou nog nooit ontmoet. Ik ben ver weg: ik woon in Bangladesh. Ik was erg blij toen iemand me jouw kaart voorlas. Ik denk dat jij tegelijkertijd erg dichtbij ons staat. Het zou me blij maken als je meer over het leven van ons arbeiders zou lezen, zou proberen het te begrijpen. Hoe wij arbeiders ons brood verdienen, hoe zwaar ons werk is!

Rumana
—————————-

Hé Wyger,

Hartelijk bedankt voor het lezen van mijn verhalen… Mijn verhalen zijn bedoeld om jullie allemaal te bereiken. Doe alle aanwezigen bij het jubileum-event de groeten. Het is heel mooi als je alleen al voor kleine veranderingen kunt zorgen.

Rumana
———————————-

Lieve Marieke,

Ik wil jullie ook graag allemaal de groeten doen. Je bent zo bijzonder. Heel erg bedankt voor alles, en dat je dit mogelijk maakt.

Rumana
————————————

Beste Kees,

Ik zal erg blij zijn als je me meer post stuurt. Ik wil jou in het bijzonder bedanken, aangezien jij geïnspireerd raakte om mij te schrijven toen je las dat ik nog nooit van iemand een brief gekregen had.

Rumana
————————————

Beste Silvia Roukens,

Ik hou erg van mijn leven. Ik neem alle problemen zoals ze zijn en werk hard. Als ik na een hele dag werken thuiskom en het gezicht van mijn dochter zie, vergeet ik alles en krijg ik weer de kracht om alle pijn te verdragen – voor mijn dochter.

Rumana
————————

Ton,

Als ik het goed begrijp, is de vrouw aan het strijden, overwint ze! Ik deed mijn best het te snappen. Bedankt dat je aan ons denkt… Het is erg symbolisch!

Rumana
————————-

Beste Mariye,

Bedankt dat je me een mooie kaart hebt gestuurd. En bedankt dat je mijn verhalen leest. Niet alleen die van mij. Help ons zodat we door kunnen blijven gaan met het delen van onze verhalen.

Rumana

Ik maak me zorgen over mijn dochters toekomst. Hoe kan ik haar een opleiding geven? Ik weet niet hoe lang ik nog in staat ben haar schooluitgaven te betalen. Haar opvoeding en toekomst hangen af van mijn arbeid. Vorige maand moest ik overwerken, gewoon om haar schoolgeld te kunnen betalen. Ik ben blij dat het gelukt is.

Ons leven zelf is een Korbani, een offer. Ik offer mijn leven voor mijn dochter. Of mijn leven succesvol is, hangt af van haar succes op school, om mijn droom van haar een dokter te maken te vervullen.